Kwesties

Hoe op een goede manier met het druk-druk-druk om te gaan?

Onthaasten, ontstressen, onthiërarchiseren, ‘ont-moeten’

Er circuleren steeds meer woorden die ons oproepen minder strak, losser te leven, je zelf te zijn, dingen en relaties uit je leven te verwijderen die je niet meer leuk vindt of die niet meer bij jou passen.

Jack D. Forbes

“Gij zult genieten” – het elfde gebod dat we massaal hebben omarmd. Daar zit een heerlijke bevrijdende kant aan! Die verworvenheid en hedonistische invulling van het westerse vrijheidsideaal blijkt een verslindende keerzijde te hebben.

Erelid van onze Quest for wisdom foundation, Vlaamse auteur en psychiater Dirk De Wachter heeft in een bestseller onze tijd gediagnosticeerd als ‘Borderline Times’. In dat boek karakteriseert hij veel herkenbare fenomenen aan de hand van de 9 criteria van de Borderline Personality Disorder, volgens het officiële DSM standaard diagnose-instrument van psychiaters. In dat boek typeert hij bijvoorbeeld ons chronisch gebrek aan tijd en aandacht:

Tegenover het uitdiepen van iets en de tijd nemen om iets te laten groeien, biedt onze hedendaagse maatschappij het ‘zappen’ aan, het niet blijven hangen bij wat niet meer voldoet of wat onze aandacht niet langer kan vasthouden.

Die andere kant kennen we als de dwang dat alles ‘leuk’ moet zijn, als wegwerpcultuur, vervlakking en verharding van relaties, mensen die lijden aan eenzaamheid en depressie, pestgedrag, toenemende suïcidale gevoelens…

Een tendens tot verhuftering, consumentisme en nihilisme is door meerdere kritische filosofen in allerlei toonaarden gehekeld:

  • als een plaag die sociale waarden en medemenselijkheid bedreigt en menselijke waardigheid consumeert: in die zin ‘kannibalistisch’ (ofwel ‘wetiko’) volgens het Indiaanse perspectief van antropoloog Jack D. Forbes;
  • als ‘het walkman ego’ en ‘het dikke ik’ volgens humanistisch filosoof Harry Kunneman;
  • als een dik en lomp type mens dat je overal op straat tegenkomt, volgens columnist Hofland een paar jaar terug in ‘De Groene Amsterdammer’.

Reeds in de 19e eeuw is dit gevaar visionair door Nietzsche gesignaleerd, die in zijn laatste boek ‘Also sprach Zarathustra’ spreekt over “de laatste mens” die over de aarde hipt, als een aardvlo onuitroeibaar is en het langste leeft:

Wij hebben het geluk ontdekt – zeggen de laatste mensen en knipogen.

Ontdek levenswijsheid uit Oost en West, Noord en Zuid op questforwisdom.org en lees hoe filosofen, schrijvers en dichters eeuwenlang het schone, goede en ware hebben verbeeld en bezongen…


Interculturele levenskunst in plaats van muren tussen culturen…

7 februari 2017

Waar een politiek van angst en agressie muren optrekt, opent interculturele levenskunst deuren:

“Ontmoeten wil zeggen de ander binnen laten…”

De vreemde ander

Is ‘het recht om te beledigen’ weliswaar een minder botte muur dan die van Trump, maar toch een soort muur die we om ons heen bouwen om de ander buiten te sluiten?

Het vallen van de Berlijnse muur in de vorige eeuw staat symbool voor hoop en ontmoeting, voor een open en ontspannen politiek klimaat, voor een ontwikkeling naar een mondiale samenleving. Nu lijkt het tij gekeerd naar wanhoop en cynisme, angst en haat in de vorm van het optrekken van nieuwe muren: rond het fort Europa, tussen Israëlische en Palestijnse gebieden, tussen de VS en Mexico enz..

Globalisering opent ongekende mogelijkheden enerzijds en anderzijds ontlokt het die onbekende ruimte een tegengestelde beweging: in de schulp kruipen en achter de muren van vermeende zekerheden en oude identiteiten. “De globalisering heeft de landsgrenzen doen vervagen, de bijna totale individuele vrijheid is in de plaats gekomen van de beknotting van de menselijke ontplooiing. Er zijn voor iedereen nu meer kansen dan ooit, alles ligt als het ware voor het grijpen, kinderen hebben een overmaat aan keuze in alles. Het ‘beperkte’ leven van onze voorouders is vervangen door een grenzeloosheid die geen einde kent…” Een scherpe diagnose van onze huidige tijd in het prikkelende boek Borderline times. In dit denkspoor van erelid Dirk De Wachter vraagt de Quest for wisdom foundation aandacht voor interculturele levenskunst:

Is er een derde weg mogelijk tussen vechten en vluchten, tussen een geweldspiraal, een ‘Clash of Civilizations’ en het optrekken van muren?

Deze derde weg geeft inzicht in de questie – bevraagt vanzelfsprekendheden en meningen- achter de kwestie: zie de ruimte tussen een reflex van vechten of vluchten! Ruimte in plaats van verkramping vreemde anderen uit je comfortabele bestaan buiten te sluiten. Een wijze gebruikt het onzekere als bron voor vragen en vernieuwing: hoe gaan we om met grenzen tussen ik en ander, wij en zij; met de vreemde ander (in onszelf)?

Interculturele levenskunst als derde weg boort oude wijsheid uit verschillende culturele tradities aan over de kunst: hoe goed om te gaan met (be)grenzen? Hoe oude identiteiten met ondoordringbare muren losser, opener, vloeibaarder te maken?

Zie je (be)grenzen als een afsluiting of als opening, als uitnodiging voor ontmoeting?

Dat grenzen permeabel – doorlaatbaar – kunnen zijn beschrijft de filosoof Inayat Khan (1881 – 1927) aan de hand van oude ‘soefi’ wijsheid over het belang elkaar niet alleen ‘recht voor zijn raap’ de waarheid te zeggen. Deze uitdrukking verwijst naar een oude Hollandse deugd, die weer actueel is in het huidige, verharde politieke debat over het ‘recht elkaar te beledigen’. De wijze weet de waarheid schoon in te kleden, want:

Schoonheid is dat wat alles doordringt, en hoe groter de schoonheid, des te groter het doordringen. … Iedere gedachte, uiting of handeling heeft een psychische kracht in zich die een indruk op een ander maakt … dat oprechtheid zonder gevoel voor schoonheid gebrek aan evenwicht is en schoonheid zonder oprechtheid ook gebrek aan evenwicht is.

Ontdek levenswijsheid uit Oost en West, Noord en Zuid op questforwisdom.org en lees hoe filosofen, schrijvers en dichters eeuwenlang het schone, goede en ware hebben verbeeld en bezongen…

Lees over Kwesties die ter tafel zijn gekomen-Sinterklaasfeest